مجله خبری تشریفات

ارحام شیخ
نبی و اهل بیت(ع): در بعضی احادیث ضمن سفارش به رابطه و صله با اقوام و قوم و قبیله، به رابطه و صله با ائمه(ع) نیز پیشنهاد شد‌ه‌است. فرستاده(ص) نیز در حدیثی فرمود:«أنا وعلي أبوا هذه الامة» ترجمه: اینجانب و علی، پدران این تشریفات مشهد امتیم.[۱۲]
عالمان فقهی: منابع شرعی به صله و رابطه با عالمان فقاهتی هم سفارش کرده و جایزه فراوانی برای این رابطه ذکر کرده‌اند.[۱۳]
برادران شرعی: در درجه آن گاه صله با برادران فقاهتی مطرح شد‌ه‌است: اِنّما المِؤمنونَ إخوةٌ.[۱۴] امام راستگو(ع) فرمود: مؤمنان برادران یکدیگر و فرزندان یک بابا و مادرند؛ در شرایطی‌که یک کدام از آنان غمگین باشد دیگرافراد به خیال و خاطر وی شب را نمی‌خوابند.[۱۵]
مقام و عنایت
صله رحم از آموزه‌های گزینه اعتنا در آیه‌ها و احادیث میباشد. توصیه به رعایت حرمت خویشاوندی و انفاق مالی به آن‌ها‌را در آیه ها زیادی از قرآن می‌اقتدار مشاهده کرد:

وَاتَّقُوا اللهَ الَّذِی تَسَاءَلُونَ بِهِ وَالْأَرْحَامَ ۚ إِنَّ اللهَ کانَ عَلَیکمْ رَقِیبًا (ترجمه:بترسید از خدایی که به اسم وی از یکدیگر در خواست می کنید و از انقطاع خویشاوندی‌ها پروا نمائید که خداوند مراقب شما میباشد.)[نساء–۱]
وَبِالْوَالِدَینِ إِحْسَانًا وَ ذِی الْقُرْبَیٰ وَ الْیتَامَیٰ وَالْمَسَاکینِ وَ قُولُوا لِلنَّاسِ حُسْنًا (ترجمه:به والدین، و قوم و یتیمان و مستمندان احسان فرمائید، و با عموم [به گویش] خوش صحبت بگویید.)[سوره بقره–۸۳]
وَلَا یأْتَلِ أُولُو الْفَضْلِ مِنکمْ وَالسَّعَةِ أَن یؤْتُوا أُولِی الْقُرْبَیٰ وَالْمَسَاکینَ وَ الْمُهَاجِرِینَ فِی سَبِیلِ اللهِ (ترجمه:و سرمایه‌داران شما نباید از دادن [جنس] به خویشان و تهیدستان و مهاجران رویکرد پروردگار دریغ ورزند.)[سوره فروغ–۲۲] و آیه‌ها متفاوت دیگر.[۱۶][۱۷][۱۸][۱۹][۲۰]
تکرار یک زمینه در قرآن آرم‌دهنده عنایت آن میباشد. مبنی بر آیه‌ها قرآن، در قیامت از آدم‌ها درباره صله رحم سؤال شود. قرآن همینطور انقطاع‌کننده رحم را لعنت‌گردیده دانسته و خدا انذار کرده که دیده و گوش او‌را از شعور حقایق ناتوان می‌سازد.

در احادیث و سیره معاش اهل بیت(ع) نیز مداقه فوق‌العاده امداد، هواخواهی و محبت به بستگان به طور کامل پر‌نور میباشد و به شدت از انقطاع ارتباط باخویشان نهی گردیده‌است. در احادیث شیعه، جدا رحم تحت عنوان استدلال محرومیت شخص و جامعه از لطف و بخشش خداوند معرفی گردیده‌است.[۲۱] مطابق احادیث، صله رحم به قدری در حیث آفریدگار التفات داراست که حتی در شرایطی‌که فاسقان رابطه نیکی با اقوام و فامیل خویش داشته باشند، معبود روزی آن‌ها را افزون می‌نماید؛ اما در مقابل، در‌حالتی که اشخاصی که اهل نماز و روزه‌اند، در شکل جدا رحم، خلال عذاب آخرت، از قدمت و روزی آنان کاسته میشود.[۲۲] مداقه پایبندی به صله رحم تا آنجاست که مطابق آموزه‌های شرعی و احادیث حتی در حالتی‌که قوم و قبیله و خویشاوندان انقطاع رحم کرده و ارتباطی با آدم ندارند وی مجاز به شکاف صله رحم و رویارویی به مثل وجود ندارد.[۲۳] [یادداشت ۱] علامه مجلسی در جلد ۷۱ بحارالانوار راجع‌به صله رحم ۱۱۰ حدیث و درخصوص دستمزد والدین و فرزندان ۱۰۲ داستان درین قضیه جمع نموده است.

فلسفه تأکید اسلام بر صله رحم
انگیزه تأکید اسلام به مراقبت لینک خویشاوندی این میباشد که مدام برای اصلاح، تقویت، گسترش، تکامل و عظمت بخشیدن به یک اجتماع تعالی، چه از حیث اقتصادی یا این که نظامی، و چه از دید جنبه‌های معنوی و اخلاقی می بایست از واحدهای خرد آن آغاز کرد. با بسط و تقویت تک تک واحدهای خرد، اجتماع گسترده، خویش به خویش اصلاح شود. در همین راستا اسلام فرمان به اصلاح واحدهایی داده که معمولا اشخاص از امداد و کمک و عظمت بخشیدن به آن روگردان نیستند؛ در صله رحم معبود تقویت بنیه کسانی را پیشنهاد می‌نماید که خونشان در رگ و پوست هم در گردش بوده و اعضای یک خانواده‌اند، و پیدا میباشد زمانی که اجتماعات خرد خویشاوندی نیرومند شد، اجتماع پهناور آن ها یعنی جامعه نیز عظمت می یابد. به نظریه بعضی، حدیثی که می گوید: «صله رحم سبب ساز آبادی شهرها می‌شود»، به همین معنی اشاره دارااست.[۲۴]از بعضا احادیث هم فهمیده میگردد که روح صله رحم صرفا روئت کرد و بازدید خالی وجود ندارد برهمین پایه نبی در روایتی قدم برنداشتن به قصد صله رحم و یاری نکردن به قوم و قبیله را مصداق حتمی انقطاع رحم دانسته میباشد. [۲۵]

در خطبهٰ پر اسم و رسم حضرت فاطمه(س)، از زیاد شدن نسل، تحت عنوان برهان و فلسفه‌ای برای وجوب صله رحم ذکر شده گردیده است.[۲۶]منتظری در گستردن این فراز از خطبه فدکیه گفته میباشد که"منماة" به معنای رویش و نُمُوّ و معنایش این میباشد که در حالتی‌که عموم صله رحم كنند و به خويشاوندان و ارحام خویش نیكی كنند، از مرگ‌های ناگهانی و تلف شدن محفوظ ما‌نده و در فیض تعدادشان زياد می گردد.[۲۷]

از نگاه بعضا کارشناسان، دیدار فامیل، اقوام و دوستان ضمن احیای ارتباط ها عاطفی و انسانی، تأثیری دورازشوخی بر مکانیزم عصبی بشر دارااست و میتواند سبب ارتقاء ارتفاع قدمت، تن درستی و کاهش استرس گردد.[۲۸]

ارحام شیخ
نبی و اهل بیت(ع): در بعضی احادیث ضمن سفارش به رابطه و صله با اقوام و قوم و قبیله، به رابطه و صله با ائمه(ع) نیز پیشنهاد شد‌ه‌است. فرستاده(ص) نیز در حدیثی فرمود:«أنا وعلي أبوا هذه الامة» ترجمه: اینجانب و علی، پدران این تشریفات مشهد امتیم.[۱۲]
عالمان فقهی: منابع شرعی به صله و رابطه با عالمان فقاهتی هم سفارش کرده و جایزه فراوانی برای این رابطه ذکر کرده‌اند.[۱۳]
برادران شرعی: در درجه آن گاه صله با برادران فقاهتی مطرح شد‌ه‌است: اِنّما المِؤمنونَ إخوةٌ.[۱۴] امام راستگو(ع) فرمود: مؤمنان برادران یکدیگر و فرزندان یک بابا و مادرند؛ در شرایطی‌که یک کدام از آنان غمگین باشد دیگرافراد به خیال و خاطر وی شب را نمی‌خوابند.[۱۵]
مقام و عنایت
صله رحم از آموزه‌های گزینه اعتنا در آیه‌ها و احادیث میباشد. توصیه به رعایت حرمت خویشاوندی و انفاق مالی به آن‌ها‌را در آیه ها زیادی از قرآن می‌اقتدار مشاهده کرد:

وَاتَّقُوا اللهَ الَّذِی تَسَاءَلُونَ بِهِ وَالْأَرْحَامَ ۚ إِنَّ اللهَ کانَ عَلَیکمْ رَقِیبًا (ترجمه:بترسید از خدایی که به اسم وی از یکدیگر در خواست می کنید و از انقطاع خویشاوندی‌ها پروا نمائید که خداوند مراقب شما میباشد.)[نساء–۱]
وَبِالْوَالِدَینِ إِحْسَانًا وَ ذِی الْقُرْبَیٰ وَ الْیتَامَیٰ وَالْمَسَاکینِ وَ قُولُوا لِلنَّاسِ حُسْنًا (ترجمه:به والدین، و قوم و یتیمان و مستمندان احسان فرمائید، و با عموم [به گویش] خوش صحبت بگویید.)[سوره بقره–۸۳]
وَلَا یأْتَلِ أُولُو الْفَضْلِ مِنکمْ وَالسَّعَةِ أَن یؤْتُوا أُولِی الْقُرْبَیٰ وَالْمَسَاکینَ وَ الْمُهَاجِرِینَ فِی سَبِیلِ اللهِ (ترجمه:و سرمایه‌داران شما نباید از دادن [جنس] به خویشان و تهیدستان و مهاجران رویکرد پروردگار دریغ ورزند.)[سوره فروغ–۲۲] و آیه‌ها متفاوت دیگر.[۱۶][۱۷][۱۸][۱۹][۲۰]
تکرار یک زمینه در قرآن آرم‌دهنده عنایت آن میباشد. مبنی بر آیه‌ها قرآن، در قیامت از آدم‌ها درباره صله رحم سؤال شود. قرآن همینطور انقطاع‌کننده رحم را لعنت‌گردیده دانسته و خدا انذار کرده که دیده و گوش او‌را از شعور حقایق ناتوان می‌سازد.

در احادیث و سیره معاش اهل بیت(ع) نیز مداقه فوق‌العاده امداد، هواخواهی و محبت به بستگان به طور کامل پر‌نور میباشد و به شدت از انقطاع ارتباط باخویشان نهی گردیده‌است. در احادیث شیعه، جدا رحم تحت عنوان استدلال محرومیت شخص و جامعه از لطف و بخشش خداوند معرفی گردیده‌است.[۲۱] مطابق احادیث، صله رحم به قدری در حیث آفریدگار التفات داراست که حتی در شرایطی‌که فاسقان رابطه نیکی با اقوام و فامیل خویش داشته باشند، معبود روزی آن‌ها را افزون می‌نماید؛ اما در مقابل، در‌حالتی که اشخاصی که اهل نماز و روزه‌اند، در شکل جدا رحم، خلال عذاب آخرت، از قدمت و روزی آنان کاسته میشود.[۲۲] مداقه پایبندی به صله رحم تا آنجاست که مطابق آموزه‌های شرعی و احادیث حتی در حالتی‌که قوم و قبیله و خویشاوندان انقطاع رحم کرده و ارتباطی با آدم ندارند وی مجاز به شکاف صله رحم و رویارویی به مثل وجود ندارد.[۲۳] [یادداشت ۱] علامه مجلسی در جلد ۷۱ بحارالانوار راجع‌به صله رحم ۱۱۰ حدیث و درخصوص دستمزد والدین و فرزندان ۱۰۲ داستان درین قضیه جمع نموده است.

فلسفه تأکید اسلام بر صله رحم
انگیزه تأکید اسلام به مراقبت لینک خویشاوندی این میباشد که مدام برای اصلاح، تقویت، گسترش، تکامل و عظمت بخشیدن به یک اجتماع تعالی، چه از حیث اقتصادی یا این که نظامی، و چه از دید جنبه‌های معنوی و اخلاقی می بایست از واحدهای خرد آن آغاز کرد. با بسط و تقویت تک تک واحدهای خرد، اجتماع گسترده، خویش به خویش اصلاح شود. در همین راستا اسلام فرمان به اصلاح واحدهایی داده که معمولا اشخاص از امداد و کمک و عظمت بخشیدن به آن روگردان نیستند؛ در صله رحم معبود تقویت بنیه کسانی را پیشنهاد می‌نماید که خونشان در رگ و پوست هم در گردش بوده و اعضای یک خانواده‌اند، و پیدا میباشد زمانی که اجتماعات خرد خویشاوندی نیرومند شد، اجتماع پهناور آن ها یعنی جامعه نیز عظمت می یابد. به نظریه بعضی، حدیثی که می گوید: «صله رحم سبب ساز آبادی شهرها می‌شود»، به همین معنی اشاره دارااست.[۲۴]از بعضا احادیث هم فهمیده میگردد که روح صله رحم صرفا روئت کرد و بازدید خالی وجود ندارد برهمین پایه نبی در روایتی قدم برنداشتن به قصد صله رحم و یاری نکردن به قوم و قبیله را مصداق حتمی انقطاع رحم دانسته میباشد. [۲۵]

در خطبهٰ پر اسم و رسم حضرت فاطمه(س)، از زیاد شدن نسل، تحت عنوان برهان و فلسفه‌ای برای وجوب صله رحم ذکر شده گردیده است.[۲۶]منتظری در گستردن این فراز از خطبه فدکیه گفته میباشد که"منماة" به معنای رویش و نُمُوّ و معنایش این میباشد که در حالتی‌که عموم صله رحم كنند و به خويشاوندان و ارحام خویش نیكی كنند، از مرگ‌های ناگهانی و تلف شدن محفوظ ما‌نده و در فیض تعدادشان زياد می گردد.[۲۷]

از نگاه بعضا کارشناسان، دیدار فامیل، اقوام و دوستان ضمن احیای ارتباط ها عاطفی و انسانی، تأثیری دورازشوخی بر مکانیزم عصبی بشر دارااست و میتواند سبب ارتقاء ارتفاع قدمت، تن درستی و کاهش استرس گردد.[۲۸]